SGTT.VN - Giá đường tăng. Hai bộ: Công thương, Nông nghiệp và phát triển nông thôn vừa có đề xuất Chính phủ cấp quota nhập thêm ngay 100.000 tấn đường, cộng dự phòng 50.000 tấn đến hết năm 2010.
Như vậy, tính tổng cộng từ đầu năm đến nay, Việt Nam cấp hạn ngạch nhập khẩu tới 350.000 tấn đường các loại.
Cũng như các lần cấp phép nhập đường trước đây, hiệp hội mía đường, các doanh nghiệp tỏ ra không đồng tình. Ông Hà Hữu Phái,
|
Gần đây, giá đường tại chợ Bình Tây tăng cao do vào mùa làm bánh trung thu. Ảnh: Hồng Thái
|
tổng thư ký hiệp hội Mía đường Việt Nam đưa ra con số tồn kho tính đến thời điểm 15.7 khoảng 174.000 tấn đường để khẳng định rằng, việc cấp thêm quota nhập đường lúc này là chưa cần thiết. Ngoài lượng đường tồn kho ở nhà máy, theo ông Phái, đến nay một số doanh nghiệp vẫn còn chưa nhập về hết số đường đã cấp quota hồi đầu năm (200.000 tấn – PV), chưa kể đường tồn trong lưu thông trên thị trường.
“Mùa tiêu thụ cao điểm vào dịp tết Trung thu tối đa khoảng trên 100.000 tấn đường nên không thể nói trong nước thiếu đường, phải cấp quota nhập thêm về”, ông Phái nêu lên ý kiến như vậy.
Được bảo hộ, vẫn không sản xuất đủ
Ý kiến của hiệp hội Mía đường, chỉ bảo vệ doanh nghiệp trong ngành, không nghĩ đến lợi ích người tiêu dùng. Kể từ năm 2007, theo cam kết WTO, Việt Nam chính thức cấp hạn ngạch nhập khẩu đường thô và đường tinh luyện là 55.000 tấn, con số này sẽ tăng 5% mỗi năm và thuế suất nhập khẩu trong hạn ngạch là 25% đối với đường thô và 60% đối với đường tinh luyện từ mía. Nhập khẩu ngoài hạn ngạch không bị hạn chế về các quy định nhập khẩu, nhưng phải chịu thuế suất rất cao, từ 80 – 100%. Còn theo cam kết CEPT/AFTA giai đoạn 2009 – 2013, từ năm 2010 trở đi, thuế nhập khẩu tất cả các loại đường còn 5%.
Như vậy, dù mở cửa thị trường, nhưng ngành sản xuất đường nội địa vẫn được bảo hộ khá chặt bằng hàng rào thuế và hạn ngạch. Sở dĩ vài ba năm trước, doanh nghiệp ngành đường chưa phản ứng gay gắt sau mỗi đợt cấp hạn ngạch nhập khẩu là do thời điểm đó, lượng đường nhập về còn ít, chưa tác động nhiều đến giá nội địa; hơn nữa cung cầu cũng chưa đến mức quá căng thẳng. Nhưng vài năm trở lại đây, lượng đường đưa vào chế biến nước giải khát, sữa, bánh kẹo, sử dụng hộ gia đình… tăng mạnh khiến sản xuất nội địa hụt hơi, không đáp ứng kịp nên buộc phải gia tăng sản lượng nhập khẩu.
Theo tính toán của bộ Công thương, bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, giai đoạn từ 2005 – 2010, sản lượng đường tiêu thụ nội địa tăng từ con số 1 triệu lên 1,5 triệu tấn. Và, thực tế nhu cầu tiêu thụ đường năm nay đạt ngưỡng 1,5 triệu tấn đúng như dự báo. Trong khi đó, suốt năm năm qua, các doanh nghiệp ngành đường chỉ loay hoay sản xuất được trên dưới 1 triệu tấn đường. Các doanh nghiệp mía đường chưa tận dụng được bảo hộ để gia tăng năng lực sản xuất, hạ giá thành, đáp ứng đủ nhu cầu trong nước. Nhưng mỗi lần Chính phủ có động thái cho nhập khẩu thì ngay lập tức, hiệp hội Mía đường lại viện dẫn ra những số liệu tồn kho để biện minh cho việc không cần thiết mua thêm đường.
Thị trường tự điều tiết
Theo thống kê của hiệp hội Mía đường Việt Nam, năng lực sản xuất của mười nhà máy ở đồng bằng sông Cửu Long mỗi năm tối đa đạt 300.000 tấn, mới đáp ứng một nửa so nhu cầu của vùng. Vì vậy, tuy không chính thức, nhưng con số ước lượng có đến 100 tấn đường nhập lậu tuồn về mỗi ngày ở các tỉnh giáp biên giới Campuchia mà cơ quan chức năng đưa ra xem như có vẻ hợp lý. “Đường lậu không chỉ chiếm 50% thị phần tiêu thụ ở 13 tỉnh thành đồng bằng sông Cửu Long, mà còn đáp ứng một phần không nhỏ cho thị trường TP.HCM”, giám đốc một doanh nghiệp sản xuất đường ở miền Tây nhận xét như vậy.
Với tình trạng đường nhập lậu như vậy, thì việc bảo hộ ngành đường bằng thuế, hạn ngạch xem ra không hiệu quả. Ba năm gần đây, Việt Nam nhập khẩu chính thức mỗi năm 150.000 – 350.000 tấn đường, thì đường nhập lậu tuồn về cũng chiếm lượng tương đương như vậy.
Cũng vì lấn cấn chính sách bảo hộ, bảo vệ ngành trồng mía, sản xuất mía đường, nên chỉ khi nào thị trường tiêu thụ mặt hàng này “căng như dây đàn” thì lúc đó, các quyết định cấp hạn ngạch nhập đường mới được đưa ra và thường không rơi vào thời điểm thuận lợi: giá thế giới tăng mới vác tiền đi mua, về đến nơi thì thị trường hạ sốt.
Nhiều ý kiến cho rằng, đã đến lúc các bộ ngành cần tính toán lại năng lực sản xuất của các nhà máy đường. Qua đó cân đối nguồn cung, cầu hàng năm xem còn thiếu bao nhiêu để cấp hạn ngạch nhập khẩu một lần ngay từ đầu năm cho doanh nghiệp chủ động lựa chọn thời điểm mua đường sao cho có lợi nhất về giá, góp phần bình ổn thị trường trong nước.
Hoàng Bảy