Chuyện mua quan, bán chức và chiếm hữu lâu dài mọi đặc quyền
Tầng lớp đặc quyền trong Đảng CS Liên Xô trước hết là xuất pháttừ chức tước. Có người cho rằng, chức tước càng cao thì đặc quyền càng nhiều,nếu muốn làm quan hoặc thăng chức thì phải lấy lòng, hối lộ các lãnh đạo liênquan. Chức tước vì thế mà có giá.
LTS: Sự sụp đổ của Đảng Cộng sản Liên Xô đã có nhiều bài phântích về nguyên nhân và những bài học, đặc biệt những bài học về xây dựng Đảng.Báo Thời Nay, một ấn phẩm của báo Nhân Dân vừa đăng tải hồ sơ nhiều kỳ với tựađề “Những bài học lịch sử từ sự sụp đổ của Đảng Cộng sản Liên Xô”. Báo Sài GònTiếp Thị điện tử đăng lại để có thêm tư liệu bạn đọc tham khảo. Tựa và các títnhỏ do Báo SGTT đặt.
Andropov: Phải đưa ra tòa, Brezhnev bảo: Làm thế không được!
Dưới thời Brezhnev, tình trạng tham nhũng tại Moscow và các nướccộng hòa thuộc Liên bang ngày càng nghiêm trọng. Năm 1980, nhân viên điều tratình cờ mua một lô cá trích đóng hộp, sau khi mở nắp mới phát hiện bên trongđựng toàn trứng cá Cavian cực đắt. Cá trích sao lại biến thành trứng cá Cavianđược?
Sau một thời gian vất vả điều tra, vụ việc đã được làm sáng tỏ.Thì ra một số quan chức Bộ Ngư nghiệp Liên Xô đã bí mật giao dịch với một côngty để họ đóng trứng cá Cavian sản xuất tại Sochi và Astrakhan vào trong nhữnghộp dán nhãn cá trích rồi vận chuyển ra nước ngoài. Công ty phương Tây mua vớigiá cá trích, sau đó bán chuyển tay. Những người tham gia từ phía Liên Xô sẽđược hưởng lợi nhuận hậu hĩnh từ khoản doanh lợi kếch xù được gửi vào tài khoảnngân hàng Thuỵ Sĩ. Hành vi buôn lậu này diễn ra trong suốt 10 năm. Kết quả điềutra cho thấy, vụ án này làm Liên Xô tổn thất hàng triệu USD, hơn 300 người dínhlíu vụ án. Trong đó, có những quan chức cấp cao như Thứ trưởng Ngư nghiệp, PhóCục trưởng Sản xuất, Tiêu thụ, Quản lý ngư nghiệp cùng các cán bộ, nhân viên BộNgoại thương, Bộ Công nghiệp thực phẩm, Hạm đội Thái Bình Dương, rồi nhân viêncửa hàng tại Moscow và các thành phố khác.
Người chịu trách nhiệm phân phối loại sản phẩm đóng hộp này làthị trưởng thành phố Sochi - Volokov, Bí thư thứ nhất Khu ủy Krasnodar trực tiếpquản hạt Sochi là Maidunov. Ông ta là người thân tín của Brezhnev. Khi được lệnhtham gia điều tra vụ án, ông ta đã ra sức bao che cho Volokov. Sau khi báo Vănhọc đăng tin Volokov bị bắt, Maidunov rất lo lắng, nhiều lần đã lên Moscow cầucứu Brezhnev. Do mức độ nghiêm trọng của vụ án, Chủ tịch KGB là Andropov đíchthân báo cáo vụ việc này với Brezhnev. Trước một loạt chứng cớ rõ ràng, Brezhnevhỏi: “Theo đồng chí nên giải quyết thế nào?”. Andropov đáp: Vụ này phải đưaMaidunov ra tòa. Brezhnev bảo: Làm thế không được. Bây giờ chúng ta không cóngười đáng tin cậy ở Krasondur, liệu có thể tạm thời thuyên chuyển Maidunov đếnnơi khác được không? Sau đó Maidunov mặc dù bị cách chức nhưng lại được điều lênMoscow làm Thứ trưởng Bộ Lương thực Thực phẩm, được sống trong một căn hộ sangtrọng tại Moscow. Câu chuyện đã kết thúc một cách “êm đẹp” như thế…
Chức tước vì thế mà có giá
| Brezhnev trong một kỳ nghỉ tại Krym, Liên Xô (trước đây) năm 1973. Ảnh: internet |
Tầng lớp đặc quyền trong Đảng CS Liên Xô trước hết là xuất pháttừ chức tước. Có người cho rằng, chức tước càng cao thì đặc quyền càng nhiều,nếu muốn làm quan hoặc thăng chức thì phải lấy lòng, hối lộ các lãnh đạo liênquan. Chức tước vì thế mà có giá. Tại một số nơi, ngay cả chức bí thư đảng ủycũng có giá. Năm 1969, chức bí thư thứ nhất của một khu ủy Azerbaijan có giá 200nghìn rúp, bí thư thứ hai có giá 100 nghìn rúp. Hiện tượng mua quan, bán tướccũng tồn tại ở các nước cộng hoà khác trong Liên bang với các hình thức, mức độkhác nhau.
Hội nghị toàn thể tháng 2 năm 1973, TƯ Đảng Gruzia từng chỉ rõ:Trước đây, công tác tuyển chọn và sử dụng cán bộ đã vi phạm nghiêm trọng nguyêntắc của Chủ nghĩa Lenin. Việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo không phải căn cứ vàonăng lực công tác và phẩm chất đạo đức của họ, mà dựa vào thao túng đằng sau,dựa vào quan hệ quen thân gia đình, dựa trên nguyên tắc có trung thành với cánhân cấp trên hay không.
Để bảo vệ những lợi ích hiện có, tầng lớp đặc quyền chống lại bấtcứ sự cải cách nào ảnh hưởng đến đặc quyền của mình. Bởi vậy, không thể chủ độngngăn chặn tình trạng tham nhũng đang lan tràn trong toàn Đảng, toàn xã hội.Brezhnev lạnh lùng với từ “cải tổ” rằng: Cải cái gì, cứ làm tốt công việc làđược rồi. Cuối thập kỷ 70 của thế kỷ 20, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô vàtrợ lý của ông soạn thảo một báo cáo về cải tổ kinh tế gây nên sự bất mãn và tẩychay của một bộ phận các tầng lớp đặc quyền quan liêu. Kết quả, trợ lý của ôngbị cách chức.
Tầng lớp đặc quyền đã làm tổn hại nghiêm trọng thanh danh củaCNXH, tạo ra hố ngăn cách lớn trong xã hội, làm hư hỏng xã hội. Khoảng cách giữangười dân bình thường và tầng lớp đặc quyền ngày càng lớn. Trong xã hội Liên Xô,người dân bình thường tự gọi mình là “chúng ta”, còn gọi những người đặc quyềnlà “bọn họ”. Thế nhưng, khi nói đến tầng lớp đặc quyền trong Đảng CS Liên Xô,chúng ta phải nhấn mạnh mấy điểm sau đây:
- Thứ nhất: Tầng lớp đặc quyền chỉ là khái niệm đặc chỉ đối vớimột bộ phận cực nhỏ các phần tử thoái hoá, biến chất lạm dụng chức vụ mưu lợiriêng trong đội ngũ cán bộ Đảng CS Liên Xô khi đó. Việc phương Tây gọi 600 - 700nghìn cán bộ, đảng viên Đảng CS Liên Xô khi đó là tầng lớp đặc quyền hoàn toànlà sự tuyên truyền rắp tâm nhằm phá hoại Đảng CS Liên Xô. Nhìn chung, đại đa sốcán bộ, đảng viên của Đảng CS Liên Xô khi đó đều là những người liêm khiết, chícông, hăng hái cống hiến. Họ kiên định đi theo con đường XHCN.
- Thứ hai: Phải phân biệt sự chênh lệch hợp lý với đặc quyềntrong lĩnh vực phân phối. Khi đó, mặc dù trong nội bộ Đảng CS Liên Xô và trongxã hội Liên Xô tồn tại tầng lớp đặc quyền và hiện tượng đặc quyền nghiêm trọng,nhưng đồng thời với nó là chủ nghĩa bình quân theo kiểu “ăn chung nồi” tồn tạinghiêm trọng trong lĩnh vực phân phối của Liên Xô.
- Thứ ba: Không chỉ chú ý đến hiện tượng độc quyền tồn tại tronglĩnh vực phân phối mà phải chú ý đến hơn biểu hiện của hiện tượng này trong lĩnhvực khác như: xây dựng chính sách, bổ nhiệm cán bộ, uốn cong luật pháp để mưulợi riêng cho bản thân và tập đoàn nhỏ đồng thời né tránh sự giám sát của kỷluật Đảng và quy định pháp luật. Điều này còn nghiêm trọng hơn vì nó phá hoạimối quan hệ giữa Đảng và quần chúng, dẫn đến sự thay đổi tính chất của Đảng. Cănbệnh này càng bộc lộ rõ hơn dưới thời Gorbachev.
Mong muốn chiếm hữu lâu dài mọi đặc quyền hiện có
Tham quan một biệt thự, là nơi ở cũ của của Gorbachev trước khiông ta lên nắm quyền, chúng ta thấy như sau: Qua cửa chính là một sảnh rộng.Tầng một có ban công bọc kính và phòng chiếu phim, chiếc bàn ăn dài 10m, phòngbếp giống như một xưởng chế biến thức ăn lớn, còn có một tủ lạnh ngầm dưới đất.Trên tầng hai, đi qua sảnh lớn là tới thẳng phòng tắm nắng, văn phòng, phòngngủ. Mọi thứ bày biện và trang trí trong tòa biệt thự đều hết sức xa xỉ. Xét vềmột ý nghĩa nào đó thì cuộc sống cá nhân xa hoa tột đỉnh này còn xa mới bộc lộđược bản chất cuộc sống của tầng lớp đặc quyền. Cái gọi là “cải tổ” củaGorbachev sau khi lên nắm quyền đã trở thành chất xúc tác để tầng lớp đặc quyềnchuyển biến thành giai cấp tư sản mới. Sự cải tổ rùm beng là cơ hội tuyệt vời đểtầng lớp đặc quyền tha hồ mưu lợi cá nhân.
Dưới thời Gorbachev, tầng lớp đặc quyền đã không còn thỏa mãn vớiviệc theo đuổi hưởng thụ cá nhân, mà còn mong muốn chiếm hữu lâu dài mọi đặcquyền hiện có. Thậm chí còn để lại cho con cháu đời sau. Đồng thời, tầng lớp đặcquyền còn phát hiện ra rằng CNXH, lòng tin vào CNCS thường trực nơi cửa miệng vàánh hào quang đảng viên Đảng CS mà họ mang trên mình đã không còn giá trị sửdụng. Họ thấy rằng, những đặc quyền mà họ vốn có phải được thay đổi hình hài vàCNTB là chế độ thích hợp nhất để hợp pháp hóa những lợi ích hiện có của họ. Đặcbiệt, trong lúc Đảng CS Liên Xô và đất nước đang đứng trước nguy cơ tồnvong.
| Gorbachev (bên phải) và Tổng thống Mỹ Reagan |
Giữ vững lợi ích đặc biệt của mình và hợp pháp hoá chúng, tầnglớp đặc quyền đã không ngần ngại lột bỏ mặt nạ, công khai thúc đẩy vứt bỏ CNXHđi theo con đường của CNTB, tư hữu hoá toàn diện. Trong thời gian này, tầng lớpđặc quyền lợi dụng quyền lực đang nắm trong tay để ra sức vơ vét, làm giàu chobản thân. Nhất là các vị quan kinh tế trực tiếp quản lý tài sản của doanh nghiệpnhà nước. Họ lợi dụng sự hỗn loạn về thương mại hoá, thị trường hoá, kinh tế tựdo hoá do Gorbachev tiến hành để làm một cuộc lật bài kinh tế, trực tiếp chiếmđoạt tài sản nhà nước thành tài sản riêng. Có kẻ thực hiện các cuộc giao dịchgiữa quyền - tiền để có những ưu đãi và quota xuất khẩu nguyên liệu và vũ khí,bòn rút tài sản xã hội. Có kẻ thu siêu lợi trong các cuộc giao dịch chứng khoán,hàng hóa trả chậm rồi thành lập ngân hàng và các cơ quan tài chính khác. Một bộphận thiểu số đó, sau này, trở thành những ông trùm tài chính mới.
Năm 1991, trong số hàng vạn triệu phú ở Moscow, đại bộ phậnnguyên là những cán bộ làm việc trong các cơ quan Đảng, chính quyền. Kết quảđiều tra tiến hàng trong tháng 6 năm đó cho thấy, trong tầng lớp cán bộ cao cấpLiên Xô có tới 76,7 % số người cho rằng nên đi theo con đường tư bản. Chínhnhững kẻ gọi là đảng viên Đảng CS này đã làm cách mạng bằng cách “cách đi cáimạng của Đảng CS Liên Xô”. Bọn họ không chỉ vơ vét cho đầy túi tham mà còn tiếptục nắm giữ những cương vị cao, kiểm soát quyền lực của nhà nước. Nước Nga saukhi Liên Xô sụp đổ, ngoại trừ một số ít nhân vật ngự trên đỉnh ngọn kim tự thápquyền lực, còn lại một phần cán bộ biến thành những “quý nhân” của nước Nga. Họchiếm 75% số quan chức bên cạnh tân tổng thống; 57,1% trong số lãnh tụ nhữngchính đảng mới và 73,4 % trong số những quan chức của chính phủ mới. Nhà kinh tếhọc nổi tiếng người Mỹ David Code có một câu nói có thể gọi là “đúng tim đen”:Đảng CS Liên Xô là chính đảng duy nhất làm giàu trong tang lễ của chính mình.Trước khi Đảng CS Liên Xô sụp đổ không lâu đã có một cuộc điều tra dân ý về chủđề: “Đảng CS Liên Xô đại diện cho ai?”. Kết quả là, số người cho rằng Đảng CSLiên Xô đại diện cho nhân dân Liên Xô chiếm 7%, đại diện cho công nhân chiếm 4%,đại diện cho toàn thể đảng viên chiếm 11%. Trong khi đó, có tới 85% số ngườiđược hỏi cho rằng: Đảng CS Liên Xô đại diện cho quan chức, cán bộ và nhân viênnhà nước.
Sự hình thành và phát triển của tầng lớp đặc quyền trong Đảng CSLiên Xô đã trải qua một quá trình lịch sử lâu dài. Trong giai đoạn này, những kẻtham nhũng lộ liễu hay lén lút đều tham lam chiếm đoạt tài sản nhà nước thuộc sởhữu của nhân dân. Trong khi đó, đối với tầng lớp đặc quyền, Đảng CS Liên Xô đãđi từ chỗ ít ngăn chặn đến không tấn công, rồi bao che, thậm chí dung túng,khiến cho khối u ác tính này phát triển và lây lan nhanh chóng trên chính cơ thểcủa mình.
Khi Đảng CS Liên Xô đã bị khối u ác tính làm cho thối rữa, biếnchất thì bản thân nó bị nhân dân phỉ nhổ.
Kỳ sau : Đảng viên chỉ là giọt nước trong biển cả nhân dân